‘Hier komen ze nooit’

‘Ja, maar waarom komen zij nooit naar ons toe? Zij gaan wel naar hogescholen en universiteiten, maar komen nooit bij ons.’ Op een herfstige namiddag zijn mijn collega en ik met studenten en docenten een programma aan het ontwerpen. Het lokaal hangt vol met technische tekeningen. Hier wordt gestudeerd voor middenfunctionaris bouw.

Ik moest aan die studenten bouw denken toen ik laatst las dat ‘vmbo-leerlingen minder waarde hechten aan de democratie dan leeftijdsgenoten.’ Het is een snelle kop, die geen recht doet aan alle manieren waarop vmbo’ers bezig zijn met samenleven en democratie. Een kop die kan stigmatiseren. Tegelijkertijd kunnen we er niet omheen: jongeren in het (v)mbo voelen zich vaak minder gewaardeerd. Worden vaker aangemoedigd om dan maar door te studeren, door ouders en vrienden. En ja, ze hechten minder waarde aan de democratie.

Dat is niet gek: de democratie geeft ook minder om hen. Liefde moet van twee kanten komen, maar politici komen zelden op een ROC. Ook politieke jongerenorganisaties zijn vaak te vinden op hogescholen en universiteiten, maar lijken de weg naar ROC’s niet te kennen. In gesprek met studenten is de analyse glashelder. Youssef zegt: “Ze weten niet wat wij belangrijk vinden. Ze zijn niet echt in ons geïnteresseerd.” Anne voegt toe: “Je merkt het aan alles: de woorden die ze gebruiken, hoe ze eruitzien.” Wat deze studenten zeggen wordt door veel praktisch opgeleiden zo ervaren, weten we uit onderzoek.

Op de fiets naar huis schiet het me te binnen dat we het heel normaal vinden om rolmodellen voor vrouwen, mensen met een migratie-achtergrond en lhbtiq+’ers te zien. In de media, het bedrijfsleven en ook in de politiek. Maar niet voor praktisch opgeleiden, terwijl zij tweederde van de bevolking zijn. Waarom is dat zo?

Samen met de studenten besluiten we die week om politici uit te nodigen, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. En ze niet te laten praten over hun eigen plannen en ideeën, maar juist die van studenten centraal te stellen. De woningnood, etnisch profileren, schulden. We leren studenten om te bullshit bashen, oftewel respectvol door te vragen als een politicus je vraag ontwijkt. Te overtuigen. Handig, ook als je met je baas over je salaris onderhandelt.

Wat ik vooral leerde, is om met argumenten en een sterk verhaal te komen. Mensen luisteren dan sneller naar je.

Zei Youssef naderhand. Politici waren trots op de studenten: “De betrokkenheid, gefundeerde kritiek op de politieke status quo en ondernemingszin om de samenleving beter te maken hebben mij verrast,” zei er een. Blijkbaar hadden niet alleen de studenten iets geleerd.