De Democratische Code voor bibliotheken

Bibliotheken spelen een belangrijke rol in onze democratie. Waar lange tijd de boekencollectie centraal stond, organiseren bibliotheken steeds vaker activiteiten die de democratie versterken. Zoals een discussieavond of een project over nepnieuws. Tegenwoordig is het versterken van burgerschap en democratie zelfs een opdracht, vastgelegd in het Bibliotheekconvenant 2024–2027. Toch is dat geen makkelijke opdracht. Daarom ontwikkelden we een democratische code en bieden we ondersteuning om die in de praktijk te brengen.

Waarom we dit project uitvoerden

Door heel het land zijn bibliotheken bezig met het versterken van burgerschap en democratie. Koplopers zoals Bibliotheek Utrecht pakken het groots aan, maar elke bibliotheek heeft een democratische functie. Van onafhankelijke bron van informatie, podium om maatschappelijke kwesties te bespreken tot oefenplaats om democratische vaardigheden te ontwikkelen. Het is niet alleen een opdracht die bibliotheken hebben, maar speelt ook in op een vraag: een steeds groter deel van de bezoekers komt voor activiteiten die niet alleen met de collectie te maken hebben.

Maar het organiseren van zulke activiteiten kan ingewikkeld zijn. In een gespannen samenleving zien we dat bibliotheken vaker bedreigd en geïntimideerd worden door individuen en maatschappelijke actiegroepen. Ook intern wordt vaker de vraag gesteld: waar staan we voor? En zijn we hier wel van?

Project

Daarom ontwikkelde stichting Voor Democratie in samenwerking met bibliotheken, Probiblio, BiSC Utrecht en de Koninklijke Bibliotheek een democratische code. Net als in een journalistieke code staan daar waarden en uitgangspunten in waar je als bibliotheek voor staat. Het helpt bij het nemen van nieuwe initiatieven, geeft rust in reacties op kritiek en brengt het gesprek onder collega’s op gang over een invulling van de rol die past bij de noden van deze tijd. Tot slot geeft het richting aan professionalisering waarmee de kwaliteit van activiteiten verhoogd kan worden.

De code is af, en wordt gebruikt

De democratische code is af. Je kan ’m hier downloaden. De code wordt al door verschillende bibliotheken in het land gebruikt. Wil je als bibliotheek ondersteuning bij het in kaart brengen van de code? Neem dan contact op met Joris Haanstra van BiSC Utrecht of met Mirjam Zweers van Probiblio voor informatie over het ondersteuningsaanbod.